بارنامه دریایی چیست و چه انواعی دارد؟

بارنامه دریایی یکی از مهم‌ترین اسناد حمل و نقل دریایی است. به طور کلی در حال حاضر حمل و نقل دریایی پرکاربردترین روش حمل بار در سرتاسر جهان به شمار می‌رود. این روش مزیت‌های خاصی دارد. ما در این مقاله می‌خواهیم به شما بگوییم بارنامه دریایی چیست و انواع بارنامه دریایی کدامند و چه کاربردی دارند؟! همچنین شما را با بارنامه دریایی الکترونیکی و انواع اصطلاحات بارنامه دریایی از جمله فعالیت فورواردی آشنا کنیم. بنابراین اگر می‌خواهید بدانید بارنامه دریایی چیست؟ چه تفاوتی با بارنامه دریایی الکترونیکی دارد و اطلاعات کافی در این زمینه به دست بیاورید با شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک در این مقاله همراه شوید.

بارنامه دریایی چیست؟

سازمان بین المللی دریانوردی به اختصار (IMO) به عنوان یک مرجع قانونگذار در همه کشورها الزامات، ضوابط و قوانین مختلف حمل و نقل دریایی را وضع کرده است. کشورهایی که می‌خواهند از طریق آب‌های بین المللی به تجارت بپردازند باید عضو رسمی سازمان بین‌المللی دریانوردی باشند.

در غیر این صورت حمل دریایی آنها با محدودیت‌ها و مشکلات زیادی همراه خواهد بود. اگر شما نیز با حمل و نقل دریایی سر و کار دارید باید اطلاعات خود را درباره اسناد حمل و نقل دریایی از جمله بارنامه دریایی افزایش دهید. قبل از آن شما را با چند نمونه از رایج‌ترین اصطلاحات بارنامه کشتیرانی آشنا می‌کنیم.

در یک عبارت کلی به جابجایی کالا از کشور مبدا به کشور مقصد که مطابق با قوانین سازمان بین المللی دریانوردی انجام می‌شود حمل و نقل دریایی می‌گویند. وظیفه جابجایی و مسئولیت انتقال کالاها از یک نقطه به نقطه دیگر بر عهده شرکت‌های حمل و نقل است که یا به صورت دولتی و یا خصوصی فعالیت می‌کنند و تمام فرایند انتقال کالا را به صورت فورواردی انجام می‌دهند.

یرای شناخت انواع بارنامه و دریافت اطلاعات درباره ویژگی های بارنامه بین المللی کلیک کنید: انواع بارنامه چیست؟

انواع بارنامه دریایی

وقتی یک شرکت حمل و نقل دریایی و یا موسسه حمل کالا مبلغ حمل کالا را از مشتری دریافت می‌کند به او سندی تحت عنوان بارنامه دریایی ارائه داده می‌شود.

در این سند که شامل یک برگه است مواردی چون هزینه حمل کالا، نوع کالا، وزن، مبدا و مقصد دریافت کالا و سایر توافق‌های انجام شده میان مشتری و فروارد قید می‌شود. بارنامه دریایی انواع مختلفی دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند است از:

شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل دریایی است. برای استعلام هزینه حمل دریایی و شرایط ارسال از طریق راه‌های ارتباطی مندرج در سایت با ما در تماس باشید.

بارنامه دریایی مستقیم

طبق بارنامه Direct Bill of Lading، کالا از مبدا تا مقصد بدون تغییر وسیله حمل و نقل جابه‌جا می‌شود و مستقیماً در اسکله مقصد تحویل می‌گردد. در مقابل، در بارنامه‌های غیرمستقیم ممکن است کالا ابتدا در یک کشور ثالث بارگیری شود و سپس با استفاده از حمل و نقل هوایی، زمینی یا دریایی به مقصد نهایی ارسال گردد.

این روش‌ها برای برنامه‌ریزی لجستیک بین‌المللی اهمیت دارند و گزینه‌هایی مانند ارسال بار دریایی به کانادا معمولاً با بارنامه مستقیم، ایمنی و سرعت بیشتری برای تحویل بار فراهم می‌کنند.

بارنامه دریایی چارتر

در بارنامه دریایی چارتر یا Charter Party Bill of Lading، حمل کالا توسط کشتی به صورت دربست یا اجاره انجام می‌شود. در واقع در سند چارتر ظرفیت کشتی در خدمت مشتری است و شرکت حمل بار نمی‌تواند کالای متفرقه دیگری را در کشتی قرار دهد.

بارنامه دریایی سراسری

طبق بارنامه دریایی سراسری یا Through Bill of Lading، برخلاف بارنامه کشتیرانی مستقیم، کالا به روش‌های گوناگون حمل و نقل می‌شود. بدین صورت که شرکت طرف قرارداد به فوروارد این امکان را می‌دهد تا در صورت نیاز از روش‌های دیگر حمل و نقل مانند هوایی یا زمینی در حمل سریع از چین، برای حمل محموله استفاده کند. اما در نظر داشته باشید که در هر حال وسیله حمل اولیه کالا کشتی است.

بارنامه دریایی حمل مرکب فیاتا

این نوع اسناد حمل و نقل دریایی با توجه به نوع خدمات به خدمه و پرسنل شرکت حمل و نقل دریایی بسته می‌شود. بارنامه حمل مرکب فیاتا جزء اسنادی است که مورد تایید اتاق بازرگانی بین المللی است. در واقع در این نوع بارنامه شرکت حمل کننده کالا یا فوروارد علاوه بر مسئولیت تحویل محموله به مقصد، مسئولیت تمام عوامل و خدمه کشتی را نیز برعهده دارد. بارنامه HBL جز این نوع بارنامه محسوب می‌شود.

بارنامه ترانشیپ

تصور کنید می‌خواهید یک بسته را از تهران به پاریس بفرستید. شرکت حمل و نقل ممکن است سرویس مستقیمی از تهران به پاریس نداشته باشد. در این صورت، بسته شما را تا استانبول می‌آورد و آنجا به کشتی دیگری منتقل می‌شود تا بقیه مسیر را تا پاریس طی کند. این کار را خدمات ترانشیپمنت می‌گویند.

بارنامه ترانشیپ یا Transshipment Bill of Lading سندی است که برای این نوع حمل و نقل استفاده می‌شود. این بارنامه نشان می‌دهد که کالا در طول مسیر باید یک یا چند بار از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر منتقل شود.

بارنامه سرویس های منظم دریایی

برخی از کشتی‌ها در شرکت‌های حمل و نقل دریایی تابع برنامه‌های حرکتی مشخص هستند و زمان حرکت آن‌ها طبق ضوابط و قوانین بخش خصوصی تعیین می‌شود.

از ویژگی‌های بارنامه سرویس‌های منظم دریایی قیمت آنهاست که نسبت به سایر روش‌های حمل و نقل دریایی کمی گران‌تر است. از طرفی اصول شرایط و ضوابط که در این نوع سند برای حمل محموله استفاده می‌شود با سایر روش‌ها کمی متفاوت و قانونمندتر است.

بیشتر بخوانید: اصطلاحات حمل و نقل دریایی

بارنامه قابل معامله

این نوع بارنامه مثل یک چک قابل انتقال است. یعنی می‌توان آن را به شخص دیگری فروخت یا هدیه داد. هر کسی که این بارنامه را در دست داشته باشد، مالک محموله محسوب می‌شود. به همین دلیل، از این نوع بارنامه در معاملات تجاری و به عنوان یک ابزار مالی هم استفاده می‌شود.

بارنامه غیرقابل معامله

این نمونه بارنامه دریایی قابل انتقال به شخص دیگری نیست. یعنی فقط همان کسی که در بارنامه مشخص شده می‌تواند محموله را تحویل بگیرد. این نوع بارنامه بیشتر برای محموله‌هایی استفاده می‌شود که مالکیت آن‌ها تغییر نمی‌کند.

از دیگر انواع بارنامه دریایی می‌توان موارد زیر را نام برد:

1.  B/L یا Bill of Lading: این نوع بارنامه، مدرکی است که توسط حامل کشتی صادر می‌شود و حاوی اطلاعاتی از جمله نام کالاها، مقدار، مبدأ و مقصد، شرایط حمل و نقل و امضای ناوبر است.
2.  Sea Waybill: این نوع بارنامه، به عنوان یک مدرک حمل و نقل دریایی بدون ارائه‌ی بارنامه فیزیکی استفاده می‌شود و معمولاً برای حمل و نقل کالاهایی با ارزش کمتر و یا در مسیرهای کوتاه‌تر استفاده می‌شود.
3.  Charter Party: این نوع بارنامه، یک توافقنامه بین صاحب کشتی و مشتری است که شرایط حمل و نقل کالاها را تعیین می‌کند و به عنوان یک قرارداد حمل و نقل در نظر گرفته می‌شود.
4.  Mate’s Receipt: این نوع بارنامه، یک مدرک موقت است که توسط سرپرست کشتی صادر می‌شود و شامل اطلاعاتی از جمله نام کالاها، مقدار، شرایط حمل و نقل و امضای سرپرست کشتی است.

اصطلاحات بارنامه دریایی

اصطلاحات بارنامه دریایی مجموعه‌ای از کلمات و عبارات تخصصی هستند که در اسناد حمل و نقل دریایی (Bill of Lading) استفاده می‌شوند و شناخت آن‌ها برای افراد فعال در لجستیک و حمل و نقل بین‌المللی ضروری است. در ادامه مهم‌ترین اصطلاحات بارنامه دریایی را به صورت فنی و کاربردی معرفی می‌کنم:

1. Shipper: فرستنده کالا یا صاحب محموله است که کالا را برای حمل به شرکت حمل‌ونقل تحویل می‌دهد.
2. Consignee: گیرنده کالا، کسی که قرار است محموله را در مقصد تحویل بگیرد.
3.  Notify Party: شخص یا شرکتی که باید از رسیدن محموله مطلع شود. معمولاً برای هماهنگی تخلیه و ترخیص استفاده می‌شود.
4.  Port of Loading / Port of Discharg: بندر بارگیری (Loading) و بندر تخلیه (Discharge) کالا. این دو مشخصه مسیر اصلی حمل دریایی را تعیین می‌کنند.
5.  Vessel / Voyage: شناور و شماره سفر حمل کالا. این بخش نشان می‌دهد کالا با کدام کشتی و در چه سفر دریایی جابجا می‌شود.
6. Marks & Numbers: علامت‌ها و شماره‌های بسته‌بندی یا کانتینرها برای شناسایی و پیگیری محموله.
7.  Gross Weight & Measurement: وزن ناخالص و حجم کالا. برای محاسبه کرایه حمل و ظرفیت کشتی اهمیت دارد.
8.  Freight Terms: شرایط پرداخت کرایه حمل مانند FOB، cfr، اینکوترمز cif و … که مسئولیت‌ها و هزینه‌ها را مشخص می‌کند.
9.  Transshipment:انتقال کالا از یک وسیله نقلیه به وسیله دیگر در طول مسیر حمل. بارنامه ترانشیپ برای این نوع حمل صادر می‌شود.
10.  Negotiable / Non-Negotiable: بارنامه قابل معامله (قابل انتقال به شخص دیگر) یا غیرقابل معامله (فقط گیرنده مشخص می‌تواند تحویل بگیرد).

نمونه بارنامه دریایی

یک نمونه بارنامه دریایی (Bill of Lading) سندی رسمی و قانونی است که بین فرستنده کالا و شرکت حمل‌ونقل دریایی تنظیم می‌شود و شامل اطلاعات مهمی مانند نام فرستنده و گیرنده، شماره بارنامه، بنادر بارگیری و تخلیه، شناور و شماره سفر، وزن و حجم کالا و شرایط کرایه حمل است.

این سند نقش سه‌گانه‌ای دارد: به عنوان قبض دریافت کالا، سند مالکیت کالا و قرارداد حمل بین‌المللی عمل می‌کند.

بارنامه دریایی الکترونیکی چیست؟

امروزه با پیشرفت اینترنت و تکنولوژی، بارنامه دریایی الکترونیکی نیز جایگزین صدور بارنامه‌های کاغذی شده‌اند. این روش علاوه بر صرفه جویی در هزینه های صدور بارنامه و همچنین اتلاف وقت مزایای زیادی دارد.

بارنامه دریایی الکترونیکی در واقع نوعی سند الکترونیکی محسوب می‌شود. این سند هنگام تحویل بار از طرف شرکت‌های حمل و نقل دریایی صادر می‌شود. در بارنامه‌های دریایی الکترونیکی کد رهگیری صادر می‌گردد. به وسیله این کد می‌توان مراحل حمل کالا را توسط مراکز نظارتی کنترل و ردیابی کرد.

یکی دیگر از مزایای بارنامه الکترونیکی دریافت مبالغ مشخص حمل بار توسط رانندگان شرکت های حمل و نقل دریایی است. بدین ترتیب امکان سوء استفاده و یا دریافت مبالغ بیشتر از مبلغ عنوان شده در بارنامه کشتیرانی الکترونیکی وجود ندارد. برای اطلاعات بیشتر در خصوص بارنامه الکترونیکی به مقاله بارنامه الکترونیکی چیست مراجعه کنید.

بنابراین می‌توان گفت بارنامه الکترونیکی روشی نوین برای حمل و نقل دریایی کالاهای مختلف است. این گونه سندها را می‌توان به راحتی در موتورهای جستجوگر اینترنت استعلام کرد.

این نکته را نیز به خاطر بسپارید  بارنامه دریایی یک مدرک حقوقی است که حاوی اطلاعات مربوط به حمل و نقل کالاها از یک مکان به مکان دیگر است. این مدرک نشان دهنده‌ی مالکیت کالا و شرایط حمل و نقل آن است و برای انجام معاملات تجاری و اداری مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین، بارنامه دریایی برای حمل و نقل کالاها به وسیله‌ی کشتی، از جمله حمل کانتینر، الزامی است.

نکاتی درباره بارنامه دریایی

•  بارنامه دریایی یک سند رسمی است که حقوقی برای صاحب بار و صاحب کشتی ایجاد می‌کند.
• معمولاً توسط صادر کننده بار صادر می‌شود و به گیرنده بار تحویل داده می‌شود.
• بارنامه دریایی شامل اطلاعات مربوط به بار، کشتی، مبدأ و مقصد و شرایط حمل و نقل است
• بارنامه دریایی معمولاً به عنوان اثبات تحویل بار به گیرنده استفاده می‌شود.
• این بارنامه به عنوان یک سند اوراقی قابل انتقال است و ممکن است با استفاده از ابزارهای مالی مختلف انتقال داده شود.
• هرگونه تغییر در شرایط حمل و نقل باید در بارنامه دریایی ذکر شود و توافقات جدید باید با تمام طرفین توافق شود.

A Sea Waybill is a transport contract (contract of carriage) – the same as a Bill of Lading. A Sea Waybill, however, is not needed for cargo delivery and is only issued as a cargo receipt. It can either be issued in hard copy format or soft copy format. A Sea Waybill is not negotiable and cannot be assigned to a third party

بارنامه دریایی یک قرارداد حمل و نقل (قرارداد حمل) است – همان بارنامه. با این حال، بارنامه دریایی برای تحویل محموله مورد نیاز نیست و فقط به عنوان رسید بار صادر می شود. می توان آن را در قالب نسخه چاپی یا نسخه کپی نرم افزاری صادر کرد. بارنامه Sea قابل مذاکره نیست و نمی توان آن را به شخص ثالث واگذار کرد.

رسید افسر اول (Mate’s Receipt) چیست؟

رسید افسر اول یا Mate’s Receipt سندی است که در حمل و نقل بین المللی دریایی، به عنوان گواهی اولیه بارگیری کالا در کشتی صادر می‌شود. این سند توسط افسر اول کشتی (Mate) یا افسر بارگیری، پس از دریافت کالا در عرشه کشتی، صادر می‌شود. این رسید نشان می‌دهد که کالا به کشتی تحویل داده شده و آماده بارگیری است.

این سند، وضعیت ظاهری کالا در زمان تحویل به کشتی را تایید می‌کند و هرگونه آسیب یا نقص احتمالی در آن ذکر می‌شود.

در برخی موارد، فرستنده کالا درخواست می‌کند که بارنامه در زمان مشخصی صادر شود. در این صورت، ابتدا رسید افسر اول صادر شده و پس از دریافت تاییدیه‌های لازم، بارنامه نهایی صادر می‌شود.

شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل دریایی و حمل کانتینری است. برای دریافت مشاوره و بهره‌مندی از تخصص و تجربه کارشناسان این مجموعه از طریق شماره‌های درج شده در سایت با ما در تماس باشید.

سخن پایانی

ما در این مقاله شما را با انواع بارنامه دریایی و مزایای بارنامه دریایی الکترونیکی آشنا کردیم. همچنین اطلاعاتی درباره مهم‌ترین عبارات در اسناد حمل و نقل دریایی مانند فوروارد و فورواردر به شما ارائه دادیم. البته اصطلاحات بارنامه دریایی به همین جا محدود نمی‌شود. دیسپاچ، دموراژ کانتینر، ظرفیت ناخالص کشتی، ظرفیت بارگیری، فاس، فوب و… همگی از اصطلاحات بارنامه دریایی است که یادگیری هر کدام از این اصطلاحات به شما کمک می‌کند تا ارزیابی درستی از چگونگی حمل و نقل دریایی داشته باشید. و بتوانید به راحتی اطلاعات خود را درباره پرسش بارنامه دریایی چیست کامل کنید. در پایان امیدواریم این مطلب برای شما مفید بوده باشد.