hs code چیست؟ نکات مهم کد تعرفه گمرک
با تنوع گسترده کالاهایی که هر روز بین کشورهای مختلف جابه‌جا می‌شوند، فقط نوشتن نام محصول روی اسناد گمرکی برای شناسایی آن کافی نیست. گمرک هر کشور باید بتواند نوع، ماهیت و گروه کالایی محموله را به‌صورت دقیق تشخیص دهد تا فرآیندهای مربوط به واردات، صادرات و ترخیص بر‌اساس اطلاعات صحیح انجام شوند.
کد تعرفه گمرکی (HS Code) برای پاسخ به همین نیاز طراحی شده است. این کد یک سیستم استاندارد بین‌المللی برای طبقه‌بندی کالاهاست که به گمرک‌ها و فعالان تجارت کمک می‌کند هر محصول را با یک شناسه مشخص شناسایی کنند. انتخاب کد صحیح نقش مهمی در تعیین تعرفه گمرکی، بررسی مقررات واردات و صادرات و تکمیل اسناد تجاری ایفا می‌کند. ما در تیم آنی دریا لجستیک یک راهنمای جامع برایتان آماده کرده‌ایم تا متوجه شوید HS Code چیست، کد تعرفه گمرکی چگونه تعیین می‌شود، ساختار ارقام آن چه معنایی دارد و هنگام انتخاب و استفاده از آن باید به چه نکاتی توجه کنید.
HS Code چیست؟
HS Code مخفف Harmonized System Code و به معنای کد سیستم هماهنگ‌شده برای طبقه‌بندی کالاها است. این سیستم توسط سازمان جهانی گمرک (WCO) تدوین و مدیریت می‌شود و مبنای مشترکی برای طبقه‌بندی کالاها در کشورهای مختلف ایجاد کرده است.
این کد یک سیستم عددی استاندارد برای شناسایی و دسته‌بندی کالاها در حمل و نقل بین المللی محسوب می‌شود. به زبان ساده، HS Code یک شناسه مشترک است که به گمرک‌ها و فعالان تجارت بین‌الملل کمک می‌کند که مشخص کنند کالای موردنظر چه نوع محصولی است و در کدام گروه تعرفه‌ای قرار می‌گیرد. با استفاده از این استاندارد مشترک، اطلاعات مربوط به کالاها در اسناد تجاری و گمرکی ساختار مشخص‌تری دارند و کشورها می‌توانند مقررات، تعرفه‌ها و آمار تجارت خارجی خود را بر‌اساس دسته‌بندی‌های استاندارد تنظیم کنند.
کد HS چه کاربردی دارد؟
کاربرد اچ اس کد فقط برای نام‌گذاری کالاها نیست. گمرک با استفاده از این کد می‌تواند کالا را در گروه صحیح قرار دهد و بر‌اساس مقررات کشور مقصد، مواردی مانند حقوق و عوارض گمرکی، محدودیت‌ها و الزامات واردات یا صادرات و آمار تجارت خارجی را بررسی کند.
برای مثال ممکن است دو کالا از نظر ظاهری شباهت زیادی داشته باشند، اما به دلیل تفاوت در جنس، کاربرد یا مشخصات فنی، در دو گروه تعرفه‌ای متفاوت قرار بگیرند. به همین دلیل نباید انتخاب HS Code را صرفا با جست‌وجوی نام تجاری کالا انجام داد. مشخصات واقعی محصول نیز باید حتما در نظر گرفته شود.
کد تعرفه گمرکی چند رقم است؟
کالاها در انواع روش‌های حمل و نقل بین المللی دریایی، هوایی و زمینی با استفاده از کد تعرفه گمرکی در سطوح مختلف طبقه‌بندی می‌شوند. ۶ رقم ابتدایی کد HS در سطح بین‌المللی استاندارد و ثابت هستند. این شش رقم از سه بخش دو رقمی تشکیل شده‌اند:
- دو رقم اول: نشان‌دهنده فصل (Chapter) هستند.
- دو رقم دوم: جایگاه کالا در آن فصل یا ردیف (Heading) را مشخص می‌کنند.
- دو رقم سوم: زیر ردیف کالا (Subheading) را تعیین می‌کنند.
بنابراین HS Code یک کد شش‌رقمی است که در صادرات و مراحل واردات کالا اطلاعات دقیقی درباره گروه و نوع کالای موردنظر ارائه می‌دهد. البته کشورها می‌توانند برای پاسخ به نیازهای داخلی خود، بعد از این شش رقم، ارقام بیشتری به کد اضافه کنند و جزییات بیشتری برای طبقه‌بندی کالاها در نظر بگیرند. به همین دلیل ممکن است کد کامل تعرفه یک کالا در دو کشور یکسان نباشد، در حالی که شش رقم ابتدایی آن یکسان است.
روش جستجوی کد تعرفه گمرکی؛ چگونه HS Code کالا را پیدا کنیم؟
ساده‌ترین روش جستجوی کد تعرفه گمرکی این است که ابتدا مشخصات دقیق محصول را آماده کنید. نام کالا، جنس و مواد تشکیل‌دهنده، کاربرد، میزان فرآوری، شکل عرضه و در صورت نیاز مشخصات فنی در تعیین طبقه‌بندی صحیح نقش دارند.
فرض کنید قصد صادرات یک محصول فلزی را دارید. در این حالت نباید صرفا یک کد شش‌رقمی را بر‌اساس عبارت «محصول فلزی» انتخاب کنید. ابتدا باید مشخص شود کالا دقیقا از چه فلزی ساخته شده است، چه کاربردی دارد، به چه شکلی عرضه می‌شود و آیا ویژگی خاصی در ساختار یا فرآوری آن وجود دارد یا خیر.
سپس می‌توانید در پایگاه‌های رسمی گمرک یا مراجع تعرفه‌ای کشور موردنظر، محصول را جست‌وجو کنید. پس از شناسایی کد شش‌رقمی، باید بررسی کنید کشور مقصد یا کشور صادرکننده ارقام بیشتری به آن اضافه کرده است یا خیر. بسیاری از کشورها برای طبقه‌بندی دقیق‌تر کالاها، کدهای ملی طولانی‌تری دارند.
برخی کشورها ابزارهای آنلاین رسمی یا سامانه‌های جست‌وجوی تعرفه طراحی کرده‌اند که با وارد کردن مشخصات کالا، فصل، ردیف و زیر‌ردیف مرتبط را نمایش می‌دهند. توجه داشته باشید که برای این کار حتما از منابع رسمی استفاده کنید؛ زیرا کدهای تعرفه‌ای ممکن است در سطح ملی جزییات بیشتری نسبت‌به HS شش‌رقمی داشته باشند و مقررات نیز با گذشت زمان تغییر کنند.
نحوه استفاده صحیح از HS Code برای طبقه‌بندی کالا در تجارت بین‌الملل
بعد از اینکه کد تعرفه مناسب کالا را پیدا کردید، نوبت به استفاده از آن در اسناد تجاری و گمرکی می‌رسد. HS Code باید در اسناد مربوط به حمل و نقل هوایی کالا یا روش‌های دریایی و زمینی و اظهار کالا، در محل و قالب موردنیاز کشور مربوطه درج شود تا گمرک و سایر طرف‌های درگیر در زنجیره تجارت بتوانند کالا را بر‌اساس یک طبقه‌بندی استاندارد شناسایی کنند.
استفاده صحیح از این کد باعث می‌شود اطلاعات کالا در مراحل مختلف حمل مثلا حمل کالا از چین به ایران، واردات و ترخیص، مبنای مشخصی داشته باشد.
برای درک بهتر موضوع، محصولی مثل ظروف آشپزخانه را در نظر بگیرید. همه ظروف را نمی‌توان صرفا با عنوان «ظرف آشپزخانه» در یک گروه تعرفه‌ای قرار داد. یک ظرف ممکن است از استیل ضد‌زنگ ساخته شده باشد، نوع دیگری از سرامیک یا شیشه ساخته شود یا نمونه دیگری آلومینیومی یا پلاستیکی باشد. حتی در برخی موارد، شکل استفاده یا ویژگی‌های محصول نیز در تعیین ردیف تعرفه نقش دارند.
بنابراین هنگام تکمیل اسناد حمل کانتینر باید مشخصات واقعی کالا را در کنار HS Code آن درج کنید تا طبقه‌بندی انجام‌شده با محصولی که واقعا در محموله قرار دارد مطابقت داشته باشد.
اثر HS کد بر تعرفه گمرکی
طبقه‌بندی صحیح کالا با HS کد تاثیری مستقیمی بر تعرفه و حقوق ورودی قابل پرداخت دارد. گمرک با‌توجه‌به کد تعرفه، کالا را در یک ردیف مشخص قرار می‌دهد و سپس نرخ و مقررات مربوط به همان ردیف را بررسی می‌کند.
بنابراین دو کالای ظاهرا مشابه اگر از نظر جنس، کاربرد یا مشخصات فنی در ردیف‌های تعرفه‌ای متفاوتی قرار بگیرند، ممکن است مشمول نرخ‌های متفاوتی شوند.
برای مثال فرض کنید در فرآیند واردات کالا از چین دو محصول با کاربرد مشابه وارد می‌شوند؛ اما یکی از مواد اولیه‌ای ساخته شده است که در یک ردیف تعرفه‌ای قرار می‌گیرد و دیگری به دلیل جنس یا ترکیب متفاوت، در ردیف دیگری طبقه‌بندی می‌شود. در این شرایط HS Code متفاوت ممکن است نرخ حقوق ورودی و الزامات گمرکی را تغییر دهد.
البته HS Code به‌تنهایی تعیین‌کننده مبلغ نهایی گمرکی نیست. نرخ تعرفه بر‌اساس قوانین و تعرفه‌های کشور واردکننده تعیین می‌شود و عواملی مانند ارزش گمرکی کالا، کشور مبدا، نوع کالا و در برخی موارد برخورداری از تعرفه‌های ترجیحی در محاسبه هزینه نهایی نقش خواهند داشت.
در نتیجه می‌توان گفت HS Code نقطه اتصال شناسایی کالا به نظام تعرفه‌ای گمرک است؛ یعنی ابتدا کالا بر‌اساس مشخصاتش طبقه‌بندی شده و سپس تعرفه و الزامات مرتبط با ردیف تعرفه‌ای آن بررسی می‌شود.
توصیه نهایی برای انتخاب HS Code
اگر درباره طبقه‌بندی یک کالا تردید دارید، انتخاب کد بر‌اساس شباهت نام محصول با یک ردیف تعرفه‌ای ممکن است مشکل‌ساز شود. در چنین شرایطی بهتر است شرح کالا و مشخصات فنی آن را با توضیحات رسمی ردیف‌های تعرفه مقایسه کنید و در موارد پیچیده، از گمرک یا متخصص طبقه‌بندی تعرفه‌ای استعلام بگیرید.
در نهایت باید مطمئن شوید کد انتخاب‌شده با ماهیت واقعی کالا و مقررات کشور مربوطه مطابقت دارد. همین دقت به جزییات در ابتدای مسیر، نقش مهمی در جلوگیری از اصلاح اسناد، تاخیر در ترخیص و مشکلات احتمالی در فرآیند گمرکی خواهد داشت.
