وزن حجمی چیست؟ فرمول محاسبه وزن حجمی
آیا تا حالا یک بسته سبک و کم‌وزن داشته‌اید که به دلیل ابعاد بزرگ و اشغال فضای زیاد، شما را برای ارسال بار با مشکل مواجه کرده باشد؟ در صنعت حمل‌ونقل، علاوه‌بر وزن واقعی بسته، فضای اشغال شده هم اهمیت دارد و ممکن است روی هزینه ارسال تاثیر بگذارد. به همین دلیل شرکت‌های حمل‌ونقل از مفهومی به نام وزن حجمی استفاده می‌کنند تا هزینه ارسال بسته‌هایی که حجم زیادی نسبت‌به وزن واقعی‌شان دارند، دقیق‌تر محاسبه شود.
در این راهنما از بلاگ آنی دریا لجستیک به این سوال پاسخ می‌دهیم که وزن حجمی چیست؟ چه تفاوتی با وزن واقعی دارد و با فرمول محاسبه وزن حجمی در بارهای هوایی، دریایی و زمینی آشنا می‌شویم. با مطالعه این راهنما می‌توانید با انتخاب بسته‌بندی مناسب، از پرداخت هزینه‌های اضافی جلوگیری کنید.
وزن حجمی چیست؟
وزن حجمی معیاری است که شرکت‌های حمل‌ونقل برای محاسبه هزینه ارسال بسته‌های حجیم و سبک به کار می‌برند. گاهی یک محموله با وجود وزن کم، فضای زیادی از وسیله نقلیه را اشغال می‌کند و جلوی حمل بسته‌های بیشتر را می‌گیرد.
وزن حجمی (Volumetric Weight) که با نام وزن ابعادی (Dimensional Weight) نیز شناخته می‌شود، بر‌اساس طول، عرض و ارتفاع بسته محاسبه می‌شود و نشان می‌دهد که محموله با‌توجه‌به فضای اشغال‌شده، چه وزنی برای قیمت‌گذاری حمل‌ونقل دارد.
برای مثال در حمل هوایی از چین، محموله بالش‌های پرشده با الیاف سبک فضای بیشتری نسبت‌به ارسال گوشی موبایل اشغال می‌کند. به همین دلیل شرکت‌های حمل‌ونقل علاوه‌بر وزن واقعی، ابعاد بسته را نیز در محاسبه هزینه ارسال در نظر می‌گیرند.
تفاوت وزن واقعی و وزن حجمی چیست؟
تفاوت اصلی وزن واقعی و وزن حجمی در روش محاسبه آن‌هاست. وزن واقعی با استفاده از ترازو اندازه‌گیری می‌شود؛ اما وزن حجمی از روی ابعاد بسته به دست می‌آید.
شرکت‌های حمل‌ونقل برای استعلام قیمت حمل و نقل دریایی، هوایی و زمینی، این دو مقدار را با یکدیگر مقایسه کرده و بر‌اساس قوانین شرکت و نوع سرویس حمل، مبنای محاسبه هزینه را تعیین می‌کنند؛ بنابراین ممکن است یک بسته سبک اما بزرگ، هزینه ارسال بیشتری نسبت‌به بسته کوچک‌تر و سنگین‌تر داشته باشد.
فرمول محاسبه وزن حجمی؛ آموزش محاسبه وزن حجمی با مثال واقعی
برای محاسبه وزن حجمی یک بسته ابتدا باید طول، عرض و ارتفاع آن را اندازه‌گیری کنید. سپس حاصل‌ضرب این سه عدد باید بر عددی به نام ضریب وزن حجمی تقسیم شود. فرمول محاسبه وزن حجمی در بارهای هوایی، زمینی و دریایی بر حسب کیلوگرم به شکل زیر است:
وزن حجمی= طول × عرض × ارتفاع ÷ ضریب وزن حجمی
در این فرمول ابعاد بسته معمولا بر‌حسب سانتی‌متر وارد می‌شود و ضریب وزن حجمی نیز عددی است که شرکت حمل‌ونقل تعیین می‌کند. برای مثال در برخی سرویس‌ها از ضریب ۶۰۰۰ برای ارسال داخلی و ضریب ۵۰۰۰ برای ارسال بین‌المللی استفاده می‌شود. فرض کنید قصد دارید بسته‌ای با ابعاد ۴۰ × ۳۰ × ۲۰ سانتی‌متر ارسال کنید. حجم این بسته از حاصل‌ضرب طول، عرض و ارتفاع به دست می‌آید:
40×30×20 = 24000
اگر شرکت حمل‌ونقل برای این سرویس از ضریب ۶۰۰۰ استفاده کند، وزن حجمی بسته برابر خواهد بود با:
24000÷6000= 4 کیلوگرم
توجه داشته باشید که ضریب وزن حجمی با‌توجه‌به شرکت حمل‌ونقل، نوع سرویس (ارسال بار از طریق هواپیما یا کانتینر) و داخلی یا بین‌المللی بودن ارسال متفاوت است.
محاسبه وزن حجمی بار هوایی
در حمل‌ونقل هوایی از جمله ارسال بار هوایی به دبی یا سایر نقاط دنیا، محاسبه وزن حجمی بار هوایی یکی از معیارهای اصلی تعیین هزینه ارسال بار است؛ زیرا فضای داخل هواپیما محدود است و محموله‌های حجیم ظرفیت بارگیری را کاهش می‌دهند.
برای محاسبه وزن حجمی بار هوایی باید طول، عرض و ارتفاع بسته را بر حسب سانتی‌متر اندازه‌گیری کرده و حاصل‌ضرب آن‌ها را بر ضریب تعیین‌شده شرکت حمل‌ونقل تقسیم کنید.
فرض کنید ابعاد یک بسته برای ارسال هوایی ۱۰۰ × ۸۰ × ۶۰ سانتی‌متر باشد. با فرض استفاده از ضریب ۶۰۰۰، وزن حجمی آن به شکل زیر محاسبه می‌شود:
۱۰۰ × ۸۰ × ۶۰ ÷ ۶۰۰۰ = ۸۰ کیلوگرم
در این شرایط اگر وزن واقعی آن ۵۰ کیلوگرم باشد، ممکن است هزینه حمل بر‌اساس وزن حجمی (۸۰ کیلوگرم) محاسبه شود.
محاسبه وزن حجمی بار دریایی
در حمل‌ونقل دریایی، به‌ویژه در ارسال خرده‌بار (LCL)، محاسبه وزن حجمی بار دریایی نقش مهمی در تعیین هزینه دارد. در این روش محموله‌های چند فرستنده در یک کانتینر قرار می‌گیرند و هزینه حمل هر محموله معمولا با‌توجه‌به حجم اشغال‌شده و وزن آن محاسبه می‌شود.
برای محاسبه وزن حجمی بار دریایی ابتدا طول، عرض و ارتفاع محموله را بر‌حسب متر اندازه‌گیری می‌کنیم و حاصل‌ضرب آن‌ها را به دست می‌آوریم. برای مثال اگر ابعاد یک محموله ۲ × ۱٫۵ × ۱ متر باشد، حجم آن برابر است با:
۲ × ۱٫۵ × ۱ = ۳ متر مکعب
در بسیاری از تعرفه‌های حمل دریایی خرده‌بار، از معیار وزن یا حجم استفاده می‌شود؛ به این معنا که هر یک متر مکعب بار (CBM) با یک تن وزن مقایسه می‌شود و مقدار بیشتر، مبنای محاسبه کرایه قرار می‌گیرد.
| با مطالعه مقاله «cbm مخفف چیست» اهمیت این شاخص در حمل‌ونقل بین‌المللی و هزینه ارسال بار را بهتر درک خواهید کرد. |
برای مثال اگر حجم محموله ۳ متر مکعب و وزن واقعی آن ۲ تن باشد، ممکن است حجم بار مبنای قیمت‌گذاری قرار گیرد. با دریافت VGM وزن ناخالص کانتینر به شکل مستند تایید می‌شود. برای آشنایی بیشتر با این مفهوم و نقش آن در تعیین هزینه‌های ارسال بار مقاله «vgm چیست» را مطالعه کنید.
چگونه وزن حجمی بسته را کاهش دهیم؟
برای کاهش وزن حجمی بسته باید ابعاد بسته‌بندی را متناسب با اندازه واقعی کالا انتخاب کنید. از آنجا که وزن حجمی بر‌اساس طول، عرض و ارتفاع بسته محاسبه می‌شود، حتی کاهش یکی از این ابعاد بسته‌بندی نیز در کاهش وزن حجمی نهایی و هزینه ارسال نقش دارد. رعایت نکات زیر برای کاهش وزن حجمی بسته مفید خواهد بود:
- از بسته‌بندی متناسب با ابعاد کالا استفاده کنید.
- فضای خالی داخل بسته را کاهش دهید.
- بسته‌بندی اولیه کالا را در صورت امکان تغییر دهید.
- روش ارسال و ضریب وزن حجمی شرکت‌ها را مقایسه کنید.
- ابعاد بسته را پیش از تحویل به شرکت حمل‌ونقل بررسی کنید.
در نهایت انتخاب بسته‌بندی مناسب، کاهش فضای خالی و مقایسه سرویس‌های حمل‌ونقل می‌تواند از افزایش غیرضروری وزن حجمی جلوگیری کند و هزینه ارسال را کاهش دهد.
اشتباهات رایج در محاسبه وزن حجمی
با نادیده گرفتن بسته‌بندی مناسب، ابعاد بسته و محاسبه نکردن وزن حجمی پیش از ارسال، ممکن است هزینه نهایی حمل‌ونقل بیشتر از مقدار پیش‌بینی‌شده شود و این موضوع هزینه‌های اضافی به کسب‌وکار تحمیل کند. برخی از اشتباهات رایج در محاسبه وزن حجمی عبارتند از:
- گرد نکردن ابعاد به روش صحیح: برخی شرکت‌های حمل‌ونقل برای اندازه‌گیری ابعاد یا محاسبه وزن حجمی، قوانین مشخصی برای گرد کردن اعداد دارند. نادیده گرفتن این قوانین ممکن است باعث اختلاف در محاسبات شود.
- استفاده از ضریب وزن حجمی اشتباه: ضریب محاسبه در شرکت‌ها و سرویس‌های مختلف یکسان نیست. استفاده از ضریب نامناسب نتیجه محاسبه را تغییر می‌دهد.
- نادیده گرفتن محیط بسته‌های نامنظم: در برخی سرویس‌های حمل‌ونقل، به‌ویژه برای بسته‌های استوانه‌ای یا با شکل نامتعارف، ابعاد یا محیط بسته نیز تابع ضوابط خاصی است و باید مطابق دستورالعمل شرکت بررسی شود.
- توجه نکردن به قوانین اختصاصی شرکت حمل‌ونقل: محدودیت‌های ابعادی، شیوه گرد کردن اندازه‌ها و نحوه تعیین وزن قابل محاسبه ممکن است بین شرکت‌ها و سرویس‌های مختلف تفاوت داشته باشد.
- محاسبه نکردن وزن حجمی پیش از ارسال: اگر وزن حجمی بسته پیش از ثبت سفارش و صدور بارنامه هوایی محاسبه نشود، برآورد دقیق هزینه حمل دشوار خواهد بود و احتمال مواجهه با هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده افزایش می‌یابد.
اهمیت وزن حجمی در حمل‌ونقل بین‌المللی و مدیریت هزینه‌های ارسال بار
شرکت‌های حمل‌ونقل هزینه ارسال را بر‌اساس وزن واقعی یا وزن حجمی محاسبه می‌کنند و معمولا هر‌کدام از این دو مقدار بیشتر باشد، مبنای قیمت‌گذاری قرار می‌گیرد. در نتیجه هزینه حمل محموله‌های حجیم و کم‌وزن، مانند بسته‌های حاوی پر یا فوم، متناسب با فضای اشغال‌شده آن‌ها محاسبه می‌شود تا شرکت‌های حمل‌ونقل با کاهش درآمد مواجه نشوند. به‌این‌ترتیب اهمیت وزن حجمی در حمل بار بین المللی را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:
- بهینه‌سازی استفاده از فضای وسایل نقلیه.
- ایجاد تناسب در قیمت‌گذاری.
- تاثیرگذاری بر انتخاب بسته‌بندی.
- ایجاد انگیزه برای کاهش هزینه‌ها.
آشنایی با فرمول محاسبه وزن حجمی و تفاوت آن در حمل هوایی و دریایی به شما کمک می‌کند هزینه‌ها را دقیق‌تر برآورد کنید و با انتخاب بسته‌بندی مناسب جلوی پرداخت هزینه‌های اضافی را بگیرید. انتخاب روش مناسب بسته‌بندی، استفاده بهینه از فضای محموله و رعایت استانداردهای حمل‌ونقل نیز در کاهش هزینه‌ها و حفظ ایمنی کالا اهمیت دارند.
آنی دریا لجستیک با ارائه خدمات حمل‌ونقل بین‌المللی و توجه به اصول بسته‌بندی محموله‌ها، به شما کمک می‌کند کالاهای خود را متناسب با شرایط حمل آماده کنید و با مدیریت بهتر فضای بسته‌بندی و هزینه‌ها، آن‌ها را به‌شکل ایمن و مطمئن به مقصد مورد‌نظر برسانید. اگر قصد ارسال بار به خارج از کشور را دارید، برای انتخاب روش حمل، بررسی شرایط بسته‌بندی و برآورد هزینه ارسال با کارشناسان آنی دریا لجستیک در تماس باشید.
