اینکوترمز fob چیست و چه کارکردی در حمل و نقل دارد؟

fob چیست؟ اینکوترمز fob به چه معناست و چه زمانی استفاده می شود؟ fob مخفف چیست؟ آیا این اصطلاح در حمل و نقل کاربرد خاصی دارد؟ معنی fob در بازرگانی چیست؟ برای پاسخ به این پرسش ها ابتدا شما را با تاریخچه مختصری از معنی فوب در بازرگانی آشنا میکنیم. FOB اختصار (Free On Board) به معنای حمل تا روی عرشه است؛ از این اصطلاح اولین بار زمانی استفاده شد که کارگران باربری، کالاهای مختلف را بصورت دستی تا روی عرشه کشتیهای بادبانی برای انتقال به مقصد مورد نظرحمل میکردند و چالش پرداخت هزینه آن میان خریدار و فروشنده کالا مطرح شد.
از آن زمان تاکنون این واژه مفاهیم گستردهتری به خود گرفته است و به لحاظ حقوقی مسئولیتهای مختلفی را متوجه فروشنده و خریدار کالا میکند. اگر همچنان میخواهید بدانید معنی فوب چیست در ادامه این مطلب با شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل دریایی و کانتینری همراه شوید.

اینکوترمز fob چیست؟
FOB یا Free On Board در برخی قراردادهای تجاری به عنوان یکی از اصطلاحات حمل و نقل بینالمللی استفاده میشود. هنگامی که فروشنده یک کالا، به عنوان بخشی از توافق خریدار و فروشنده، تعهد میکند که کالا را روی کشتی حمل کند، ممکن است از این اصطلاح استفاده شود.
این بدان معناست که در شرایط تحویل fob هزینههای فرآیند حمل و نقل از جمله هزینه بارگیری، حمل، تخلیه و دیگر هزینههای مرتبط با حمل و نقل کالا تا زمانی که کالا به بارگاه یا عرشه کشتی تحویل داده شود، به عهده فروشنده است و پس از آن به عهده خریدار خواهد بود. اگر برای شما هم سوال است که شرایط تحویل cpt چیست باید به مقاله مربوطه مراجعه کنید.
به عبارت دیگر در پاسخ fob چیست؟ میتوان گفت اصطلاح حقوقی FOB فروشنده را ملزم میکند تا با رعایت تعداتی درباره حمل از مبدا، کالا را بر روی عرشه کشتی به خریدار تحویل دهد. میتوان گفت فوب هزینه حمل کالا تا بارگاه کشتی را فوب یا فروشنده پرداخت میکند و هزینه حمل کالا از طریق دریایی به مقصد را خریدار میپردازد.
شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل دریایی، حمل کشتیرانی، کراس استافینگ و ترانشیپمنت است. برای دریاقت مشاوره و استعلام قیمت حمل دریایی با شمارههای درج شده در سایت با کارشناسان مجموعه تماس حاصل فرمایید.
معنی fob در بازرگانی چیست؟
FOB به معنای “Free on Board” است و در اصطلاح بازرگانی به مفهوم این است که فروشنده مسئولیت و هزینه حمل و نقل کالا تا زمانی که کالا به بارگیری در کشتی یا وسیله حمل و نقل دیگر میرسد، بر عهده دارد. به عبارت دیگر، هنگامی که کالا به بارگیری میرسد، مسئولیت و هزینه حمل و نقل از فروشنده به خریدار منتقل میشود.
FOB در یک نگاه
| معایب برای خریدار | معایب برای فروشنده | مزایا برای خریدار | مزایا برای فروشنده | |
|---|---|---|---|---|
| نیاز به درگیر شدن با پیچیدگیهای حمل و نقل بینالمللی | عدم کنترل بر حمل و نقل بعد از بارگیری | کنترل بیشتر بر حمل و نقل از زمان بارگیری | محدود شدن ریسک و مسئولیت بعد از بارگیری کالا روی کشتی | مسئولیتها |
| احتمال افزایش هزینهها در صورت بروز مشکل در حمل و نقل | احتمال افزایش هزینهها در صورت بروز مشکل در حمل و نقل | افزایش هزینههای حمل و نقل و بیمه | کاهش هزینههای حمل و نقل و بیمه | هزینهها |
| نیاز به دانش و تخصص بیشتری در زمینه حمل و نقل بینالمللی | نیاز به دانش و تخصص کمتری در زمینه حمل و نقل بینالمللی | افزایش پیچیدگیهای معامله | کاهش پیچیدگیهای معامله | پیچیدگی |
| احتمال ضرر و زیان در صورت بروز مشکل در حمل و نقل | احتمال ضرر و زیان در صورت بروز مشکل در حمل و نقل | بر عهده گرفتن ریسک آسیب یا نابودی کالا از زمان بارگیری | انتقال ریسک آسیب یا نابودی کالا به خریدار بعد از بارگیری | مدیریت ریسک |
| خریدارانی که کنترل بیشتری بر حمل و نقل میخواهند | فروشندگانی که تمایل به ریسک کمتری دارند | کالاهای با ارزش بالا | کالاهای فله (Bulk Cargo) | مناسب برای |
fob مخفف چیست؟
اصطلاح FOB یا Free On Board به معنای «تحویل روی عرشه کشتی» است و یکی از رایجترین اصطلاحات تجاری در حملونقل بینالمللی محسوب میشود. در این روش، فروشنده موظف است کالا را تا زمانی که روی کشتی بارگیری شود تحویل دهد و از آن لحظه به بعد، مسئولیتها و هزینهها به خریدار منتقل میشود. بهدلیل اینکه این شیوه ارتباط مستقیمی با فرآیندهای حمل دریایی دارد، معمولاً در قراردادهای خرید و فروش کالاهایی که از طریق دریا جابهجا میشوند مورد استفاده قرار میگیرد.
این اصطلاح در واقع به مصوبات گروه اینکوترمز (International Commercial Terms) که توسط توسط اتاق بازرگانی بین المللی (ICC) طراحی شده است اشاره دارد و در روابط تجاری، بین بازرگانان و شرکتهای مختلف مطرح میشود.
روش بین المللی حمل محموله FOB کجا مناسب نیست؟
اگر قبل از بارگیری، کالا در کشتی به حمل کننده تحویل داده شود بجای فوب از اینکوترمز fca استفاده میشود. بهر حال قبل از انتخاب روش حمل و نقل محموله، باید به دقت بررسی شود که کدام روش بیشترین سود و امنیت را برای شما به دنبال دارد.
البته که روش بین المللی حمل محموله FOB، بعنوان یکی از راهکارهای موجود برای حمل و نقل بین المللی کالا، میتواند در بسیاری از حوزهها مؤثر باشد، اما خودداری از این روش در شرایط زیر توصیه میشود:
- وقتی کالا به دلیل وزن یا حجم زیاد با ارزش کم قابل حمل نیست؛
- در حالتی که کالا بستهبندی نامناسبی دارد؛
- قوانین صادرات و واردات در کشورهای تحریم شده دست و پاگیر است؛

ترخیص کالا در روش خرید کالا (اینکوترم ) fob با کیست؟
در روش خرید و شرایط تحویل fob، همچنان فروشنده و خریدار درگیر فرآیند ترخیص کالا هستند، اما مسئولیتها در اینجا به صورت مشخصی بین طرفین توزیع شده است.
در حالت کلی وظیفه فروشنده ترخیص کالا نیست اما به موجب fob تمام هزینههای بارگیری کالا، حمل آن روی کشتی، پرداخت عوارض واردات و سایر تشریفات گمرکی بر عهده فروشنده است.
وظایف فروشنده در اینکوترمز fob چیست؟
فروشنده در روش حمل و نقل بینالمللی کالا FOB، دارای چند مسئولیت اصلی است، از جمله:
- تهیه اسناد و مدارک بازرگانی: فروشند موظف است بار، سیاهه بازرگانی و سایر مدارک لازم را طبق قرارداد تهیه و معادل سازی الکترونیکی کند.
- بیمه: در صورت داشتن بیمه برای بار که از سوی خریدار درخواست شده است، فروشنده تا زمانی که کالا روی کشتی قرار گرفته است مسئول بیمه کالای حمل شده است.
- هماهنگی مربوط به تحویل کالا: فروشنده مسئول انجام هماهنگی برای تحویل کالا به انبار حمل و نقل یا سایر مقاصد است.
- بارگیری کالا: در این مرحله فروشنده مسئول بارگیری کالا و چیدمان آن در عرشه کشتی است.
پیشنهاد میکنیم برای اطلاعات بیشتر مقاله تفاوت fob و exw نیز را مطالعه کنید یا پیش از انتخاب نحوه حمل و نقل از مشاوره رایگان مجموعه اصل استفاده کنید و با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
وظایف خریدار در اینکوترمز fob
در روش حمل و نقل بینالمللی کالا FOB، خریدار دارای دو مسئولیت اصلی است:
- هماهنگی حمل کالا تا مقصد: خریدار مسئول دریافت و انجام هماهنگی های لازم برای حمل و نقل کالای خریداری شده از درگاه کشتی تا مقصد نهایی مبدأ خود است.
- پرداخت هزینههای تحویل کالا: خریدار مسئول پرداخت تمام هزینههای مربوط به تحویل کالا بعد از زمانی است که کالا به عرشه کشتی رسیده و تحویل داده شده است.

شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل دریایی، حمل کانتینری، کراس استافینگ و حمل بار فله است. برای دریافت اطلاعات بیشتر و استعلام هزینه از طریق شماره 09128431894 با ما در تماس باشید.
ارزش و قیمت فوب چیست؟
قیمت FOB به معنای قیمت کالا به هنگام تحویل در بندر مبدا است. این قیمت شامل هزینههای حمل و نقل کالا تا بندر مبدا، بارگیری کالا به کشتی یا وسیله حمل و نقل دیگر و هزینههای مربوط به صادرات است.
اما هزینههای حمل و نقل بعد از رسیدن کالا به بندر مقصد، هزینههای بارگیری از کشتی یا وسیله حمل و نقل دیگر، هزینههای تخلیه کالا در بندر مقصد و هزینههای واردات بر عهده خریدار است.
برای آشنایی کامل با انواع قواعد حمل و نقل پیشنهاد میشود مقاله انواع اینکوترمز را مطالعه نمایید.
تفاوت cif و fob چیست؟
در تجارت بینالملل، یکی از پرسشهای رایج میان واردکنندگان و صادرکنندگان این است که تفاوت CIF و FOB دقیقاً در چیست. این دو اصطلاح هر دو از قواعد اینکوترمز هستند، اما مسئولیتها و هزینههایی که بر عهده فروشنده و خریدار قرار میگیرد در هرکدام متفاوت است. در روش FOB فروشنده کالا را تا لحظه بارگیری روی کشتی تحویل میدهد، اما در روش CIF فروشنده علاوه بر تحویل کالا، هزینه بیمه و کرایه حمل تا مقصد را نیز پرداخت میکند.»
«از سوی دیگر، برای درک بهتر ماهیت و کاربرد روش CIF باید با مفهوم اینکوترمز CIF نیز آشنا بود؛ زیرا این اصطلاح چارچوب مشخصی برای تعیین وظایف طرفین در حمل دریایی ارائه میدهد و در مبادلات بینالمللی کاربرد بسیار فراوانی دارد
فوب مبدا و مقصد چیست؟
موقعیت مکانی کالا در فرآیند حمل و نقل، مهمترین عاملی است که بر تعیین نوع هزینههای حمل و نقل مؤثر است. از این رو، تعیین نقطه شروع و پایان برای روابط تجاری بسیار حائز اهمیت میباشد. در این راستا، دو کاربرد اینکوترم مبدا و اینکوترم مقصد درنظر گرفته شده است:
- اینکوترمز مبدا: این اصطلاح یعنی خریدار بعد از اینکه کالا را دریافت کرد مسئول هر گونه آسیب یا مفقودی کالا را بر عهده میگیرد و فروشنده در این زمینه هیچ گونه مسئولیتی ندارد.
- اینکوترم مقصد: مقصد FOB به مسئولیت فروشنده در قبال ریسک، خطرات یا آسیب بار تا زمان رسیدن کالا به خریدار، اشاره دارد.
Under the terms of FOB (short for “Free on Board”), the seller clears the goods for export and ensures they are delivered to and loaded onto the vessel for transport at the named port of departure
The buyer takes over risk and costs, including import clearance and duties, as soon as the goods are loaded onto the transport vessel at the port of departure
FOB only applies to ocean or inland waterway transport. As such, the named place is always a port. It does not apply if the main carriage is via air, ground or rail . This term is commonly used for bulk cargo (such as oil or grain) or freight from Asia
بر اساس شرایط اینکوترمز fob ( مخفف عبارت Free on Board)، فروشنده کالا را برای صادرات ترخیص میکند و اطمینان حاصل میکند که برای حمل در بندر مبدأ به کشتی تحویل داده شده و در آن بارگیری میشود. خریدار ریسک و هزینهها از جمله ترخیص واردات و عوارض را به محض بارگیری کالا در کشتی حمل و نقل در بندر مبداء بر عهده میگیرد.
FOB فقط برای حمل و نقل اقیانوس یا آبراه داخلی اعمال میشود. به این ترتیب، مکان نامگذاری شده همیشه یک بندر است. اگر محموله اصلی از طریق هوا، زمین یا راه آهن باشد اعمال نمیشود. این اصطلاح معمولاً برای محمولههای فله (مانند نفت یا غلات) یا حمل و نقل از آسیا استفاده میشود.
شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل کانتینری از جمله کراس استاف، ترانشیپ کالا، حمل ترکیبی و حمل کانتینری است. برای دریافت اطلاعات بیشتر و استعلام هزینه حمل دریایی با کارشناسان مجموعه از طریق شمارههای درج شده در سایت تماس حاصل فرمایید.
سخن پایانی
شما در این مطلب با موضوع اینکوترمز fob چیست؟ همراه با ما بودید و به سوالات فوب چیست و fob مخفف چیست؟ به طور کامل پاسخ داده شد. سعی کردیم تعریف کاملی از معنی فوب در بازرگانی به شما ارائه دهیم. همانطور که عنوان شد در شرایط تحویل fob، مسئولیت ترخیص کالا با خریدار است. از طرفی بعد از ترخیص کالا، خریدار مسئول پرداخت هزینهها و انجام مراحل ترخیص در کشور مقصد میشود. این هزینه ها شامل پرداخت مالیات و عوارض و ارائه مدارک مورد نیاز برای ترخیص به مقامات گمرکی است. معمولا عملیات ترخیص کالا در اینکوترمز fob توسط یک نماینده یا مشاور ترخیص کالا در کشور مقصد با اطلاعات و دستور خریدار انجام میشود. این نماینده یا مشاور، مسئول مراجعه به گمرک، انجام امور مربوط به جابجایی کالا تا مقصد، پرداخت مالیات و عوارض، تنظیم مدارک لازم و نهایتاً موفقیت در تحویل کالا است. در پایان امیدواریم از این مطلب بهره برده باشید.
