تعریف تنگه های بین المللی + معرفی کانال ها و تنگه های مهم جهان

تنگهها و کانالهای آبی حمل و نقل دریایی اهمیت بسیاری در حوزهٔ تجارت جهانی دارند. این مسیرها، به عنوان گذرگاههای اصلی حمل و نقل کالا و کشتیرانی، شناخته میشود. به لطف وجود تنگه های مهم جهان و کانالهای آبی معروفی مانند تنگه هرمز، تنگه مالاکا، و کانال سوئز که سه تنگه مهم جهان هستند، کشتیها میتوانند از طریق مسیرهای کوتاهتر و مناسبتری از اقیانوسها عبور کرده و بارهای خود را به مقصد مورد نظر حمل کنند. این تنگههای حیاتی از توسعهٔ تجارت جهانی و رشد اقتصادی کشورها حمایت و امکان دسترسی به بازارها و منابع مختلف را فراهم میکنند. البته نمیتوان اهمیت ژئوپلیتیکی و امنیتی قابل توجه کانال های بین المللی را نیز نادیده گرفت. به عنوان مثال، کنترل تنگه هرمز مهم ترین تنگه جهان توسط ایران و تنگه مالاکا توسط مالزی، به این کشورها امکان نفوذ و تأثیرگذاری زیادی را در تجارت جهانی میدهد.
همچنین امنیت این مسیرها برای جلوگیری از وقوع حوادثی چون تصادف کشتیها، آلودگی محیط زیست، ایجاد و حفظ تعادل و پایداری اقتصادی و امنیتی جهانی بسیار حائز اهمیت است. با شرکت کشتیرانی آنی دریا لجستیک در این مطلب همراه شوید تا شما را با تنگه های مهم جهان بیشتر آشنا کنیم.
تعریف تنگه های بین المللی
توافقنامه سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریایی (UNCLOS) که در ژنو در سال 1982 امضا شد، تعریف دقیقی از تنگه بین المللی ارائه میدهد. بنا به این توافقنامه، تنگه بین المللی یک کانال آبی است که در امتداد خط ساحلی بین دو کشور واقع شده و عرض آن از رویارویی دو ساحل تا مرز حاکمیت دریایی دو کشور مجاور بین جزایر دریایی میباشد.

توافقنامه UNCLOS بیان میکند که تمام کشورها حق دارند به طور مساوی و بدون تبعیض از تنگهها و تندابها برای عبور و رفت و آمد بین دریاها استفاده کنند. علاوه بر این، تنگه بین المللی حق مساوی ویژه ای برای عبور و رفتوآمد سریع نیروهای دریاییو هوایی را فراهم میکند.
این توافقنامه دقیقاً تعریف میکند که تنگهها چگونه باید مورد استفاده قرار گیرند و حقوق و تعهدات تمام کشورها را در این زمینه تضمین میکند. از جمله حاکمیت دریایی و کنترل تردد توسط دولتها، حفاظت از محیط زیست در این مناطق، اصول حقوق بینالملل دریایی و تأمین امنیت و صلح در تنگهها در تعریف تنگه بین المللی گنجانده شده است.

این نکته قابل توجه است که خطوط کشتیرانی و تنگه های مهم جهان ارتباطی تنگاتنگ و ضروری با یکدیگر دارند. تنگه ها به عنوان مسیرهای آبی حیاتی، نقاط اتصال بین خطوط کشتیرانی مختلف در سراسر جهان عمل می کنند.
تنگه ها مسیرهای کوتاه تر و اقتصادی تر را برای حمل و نقل کالا بین قاره ها و مناطق مختلف جهان به صورت حمل یکسره، فراهم می کنند. بدون تنگه های مهم جهان ، کشتی ها مجبور به پیمودن مسافت های طولانی تر و هزینه بر تر دور قاره ها می شدند.
سه تنگه مهم جهان
همانطور که تنگه هرمز، مالاکا و جبلالطارق بهعنوان گلوگاههای حیاتی در جغرافیای سیاسی جهان شناخته میشوند، در خشکی نیز مسیرهایی وجود دارند که نقشی مشابه ایفا میکنند.
این مسیرهای راهبردی که انتقال کالا، انرژی و حتی نفوذ ژئوپولیتیکی را ممکن میسازند، در ادبیات حملونقل و سیاست بینالملل با عنوان «کریدور» شناخته میشوند. برای درک بهتر این مفهوم و کارکردهای آن، پیشنهاد میکنیم مقاله کریدور چیست را مطالعه کنید.
معرفی مهمترین تنگه های جهان
توانایی حمل و نقل کالا به راحتی و سریع در سراسر جهان یکی از اهداف کلیدی صنعت حمل و نقل دریایی است. به همین دلیل، فهرستی از برخی از مهمترین و استراتژیکترین تنگهها و کانالهای جهان را گردآوری کردهایم. حجم قابل توجهی از تجارت دریایی در این تنگهها و کانالها انجام میشود، که این امر به دلیل موقعیت تاریخی و استراتژیک این مکانها است.
| اهمیت استراتژیک/کاربرد اصلی | موقعیت جغرافیایی | آبراههای متصلشونده | نام تنگه/کانال |
| شاهرگ حیاتی انتقال نفت خاورمیانه؛ روزانه میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکند | بین ایران و عمان | خلیج فارس ↔ دریای عمان | تنگه هرمز |
| کوتاهترین مسیر بین اروپا و آسیا؛ بیش از 10٪ تجارت دریایی جهان از آن عبور میکند | مصر، بین دریای سرخ و مدیترانه | دریای سرخ ↔ دریای مدیترانه | کانال سوئز |
| مسیر پرتردد بین آسیا و خاورمیانه؛ اهمیت حیاتی برای اقتصاد چین، ژاپن و کره جنوبی | بین مالزی و اندونزی | دریای آندامان ↔ دریای چین جنوبی | تنگه مالاکا |
| صرفهجویی قابلتوجه در مسافت مسیرهای تجاری میان شرق و غرب آمریکا و آسیا | پاناما، بین اقیانوس اطلس و آرام | اقیانوس اطلس ↔ اقیانوس آرام | کانال پاناما |
| گذرگاه ورود به دریای مدیترانه؛ اهمیت نظامی و تجاری بالا | بین اسپانیا و مراکش | اقیانوس اطلس ↔ دریای مدیترانه | تنگه جبلالطارق |
| مسیر ورودی به کانال سوئز؛ نقش کلیدی در صادرات نفتی و امنیت دریایی منطقه | بین یمن و جیبوتی | خلیج عدن ↔ دریای سرخ | تنگه بابالمندب |
| مسیر حیاتی صادرات غلات اوکراین و روسیه؛ کنترل آن در اختیار ترکیه | ترکیه، استانبول | دریای سیاه ↔ دریای مرمره | تنگه بسفر |
| نقش ژئوپلیتیکی و نظامی؛ دارای اهمیت آیندهنگر برای مسیرهای شمالگان | بین روسیه و آلاسکا | دریای برینگ ↔ اقیانوس آرام | تنگه برینگ |
| مسیر جایگزین تاریخی پیش از ساخت کانال پاناما؛ اهمیت کمتر امروزی | جنوب شیلی | اقیانوس اطلس ↔ اقیانوس آرام | تنگه ماژلان |
| نقش محلی در حملونقل مدیترانهای؛ کاربرد محدود در مقایسه با سایر تنگهها | بین جزیره سیسیل و جنوب ایتالیا | دریای تیرنی ↔ دریای یونان | تنگه مسینا |
تنگه هرمز؛ در لیست سه تنگه مهم جهان
تنگه هرمز کجاست؟ تنگه هرمز، مهم ترین تنگه جهان یکی از معروفترین و حیاتیترین تنگههای دریایی جهان است. این تنگه در جنوب ایران و شمال عمان قرار دارد و ارتباط مستقیمی بین دریای عمان و خلیج فارس برقرار میکند.
تنگه هرمز (تنگه خاورمیانه) به عنوان یک مسیر حیاتی برای حمل و نقل نفت و گاز اهمیت زیادی دارد، زیرا اکثر منابع انرژی مورد نیاز جهان از این تنگه صادر و وارد میشود. همچنین، این تنگه مسیر عبور کشتیهای باری و ناوگان نظامی نیز است.
استراتژیک بودن تنگه هرمز سبب شده تا این منطقه به یکی از حساسترین نقاط جهان در مسائل امنیتی و سیاسی تبدیل شود. به قدری که وقوع هر گونه بحران یا تنش در این منطقه میتواند تأثیرات جهانی بسیاری را به همراه داشته باشد و محدودیت هایی برای حمل بار دریایی به وجود آورد.
تنگه هرمز نزدیکترین تنگه به بندر های ایران است. این تنگه خلیج فارس را به دریای عمان متصل میکند و تنها راه دریایی برای ورود و خروج کشتیها از خلیج فارس است.
تنگه جبل الطارق؛ گذرگاه حیاتی
تنگه جبل الطارق یکی از سه تنگه مهم جهان است که گاهی به عنوان تنگه گیبرالتار نیز شناخته میشود، یکی از تنگه های مهم جهان در جنوب اسپانیا و شمال آفریقا است. این تنگه، بخشی از مسیر اتصال بین دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس را تشکیل میدهد.

تنگه جبل الطارق عرضی حدود 14 کیلومتر و عمقی بین 280 تا 900 متر دارد. این تنگه به علت واقع شدن در نزدیکی جبلالطارق، که یک شهر در سواحل جنوبی اسپانیا است، به این اسم نامگذاری شده است. در حال حاضر تنگه جبل الطارق به عنوان یک مسیر حیاتی برای حملونقل دریایی و گذرگاهی اصلی بین اروپا و آفریقا اهمیت زیادی دارد.
تنگه مالاکا؛ شلوغ ترین تنگه دنیا
تنگه مالاکا یک آبراه مهم در جنوب شرق آسیا است که در میان شبهجزیره مالزی و جزایر اندونزی واقع شده است یکی از تنگه های مهم جهان به شمار میرود. این تنگه تقسیمبندی آبی بین دویستهزار پلمپ از شمال غرب تا جنوب شرق، از سواحل مالزی و سواحل جزایر سوماترا و جاوا طیف وسیعی از تجارت بینالمللی به خصوص دریایی را پوشش میدهد.
تنگه مالاکا از ایجاد و گسترش تصادف ناخواسته بین کشتیها و همچنین بی امنی محیط دریایی در این منطقه جلوگیری میکند.

از طرفی تنگه مالاکا بهدلیل واقع شدن در مسیر مسافرت کشتیها و همچنین به عنوان راه اتصال بین اقیانوس هند و اقیانوس آرام، نقش اقتصادی بسیار مهمی در منطقه دارد. این تنگه جزء مسیر اصلی کشتیهای عبوری از آسیای جنوب شرقی به آسیای جنوبی و بالعکس است. به عنوان مثال یکی از مسیرهای مختلف برای حمل بار از چین به ایران عبور از تنگه مالاکا است.
اهمیت اقتصادی تنگه مالاکا باعث شده که هرگونه تأخیر یا مشکلی در این مسیر، تأثیر قابل توجهی بر بازارها و تجارتهای بینالمللی داشته باشد.
تنگه بسفر
تنگه بسفر یک مسیر آبی طبیعی در شمال غربی ترکیه است. این تنگه همیشه از اهمیت استراتژیک برخوردار بوده است. Bosporus Strait دریای سیاه را به دریای مرمره و از طریق داردانل به دریای اژه و مدیترانه متصل میکند.
تنگه برینگ
تنگه برینگ یک مسیر آبی مهم بین شرقیترین نقطه آسیا و غربیترین نقطه آمریکای شمالی است که روسیه و آلاسکا را از هم جدا میکند و مهم ترین بندر روسیه آنجا است. این تنگه نقطه مرزی بین آمریکای شمالی و آسیا محسوب میشود. تنگه برینگ به نام کاشف دانمارکی، ویتوس برینگ، نامگذاری شده است.
تنگه ماژلان
تنگه ماژلان مهمترین گذرگاه طبیعی بین اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام است. تنگه ماژلان یک مسیر دریایی در جنوب شیلی است که سرزمین اصلی آمریکای جنوبی را از شمال و Tierra del Fuego را از جنوب جدا میکند.
تنگه مسینا
تنگه مسینا بین کالابریا و جزیره سیسیل در جنوب ایتالیا واقع شده است. دریای تیرنین را از شمال به دریای ایونی از جنوب متصل میکند. این بندر بین شهرهای مسینا و رجیو دی کالابریا واقع شده است.
تنگه بابالمندب
تنگه باب المندب یک آبراه استراتژیک بین دریای سرخ و خلیج عدن است. در باریکترین حالت، عرض آن تنها هجده مایل است. صادرات خلیج فارس و آسیا به مقصد بازارهای غربی باید قبل از عبور از کانال سوئز از این تنگه عبور کند.
کانال پاناما؛ مسیر اقیانوسی پر سرو صدا
کانال پاناما یکی از بزرگترین و حیاتیترین آبراههای ملی و بینالمللی در کشور پاناما است. این کانال به عنوان یک مسیر آبی، اقیانوس آرام را از اقیانوس اطلس جدا میکند و به کشتیها امکان عبور از آبهای اطراف قاره آمریکا را میدهد.

طول کانال پاناما حدود ۵۱ مایل است. وجود این کانال تاکنون باعث کاهش زمان و هزینه سفر کشتیها بین دو اقیانوس و همچنین ادغام دو بازار مختلف شده و تاثیرات فراوانی بر صنایع و رونق کسب و کارهای جهانی داشته است.
به جرات میتوان گفت کانال پاناما یکی از شاهکارهای مهندسی بزرگ جهان است که برای صنعت حمل و نقل جهانی بسیار حیاتی است. افتتاح این کانال در سال ۱۹۱۴ باعث شد تا زمان سفر کشتیها بین اروپا و ساحل غربی آمریکا به شدت کاهش یابد.
کانال سوئز؛ حیرت انگیزترین پروژه دریایی
کانال سوئز یکی از مهمترین مسیرهای حمل بار دریایی بین المللی است که در کشور مصر واقع شده و جهت اتصال دریای سرخ به دریای مدیترانه استفاده میشود.
این کانال یکی از حیرتانگیزترین پروژههای مهندسی دریایی است که به عنوان یکی از مسیرهای اصلی حمل و نقل بین المللی کالا بین اروپا و آسیا عمل میکند. این کانال تنها راه اتصال سریع و موثر میان دریای سرخ و دریای مدیترانه است.

با توجه به اینکه اکثر کشورها برای حمل و نقل کالاهای خود به یکدیگر به این مسیر وابسته و از آن استفاده میکنند، کنترل و عبور صحیح کشتیها از این مسیر برای تضمین امنیت و پیشرفت حمل و نقل دریایی بین المللی اهمیت بسیار بالایی دارد.
شرکت حمل و نقل بین المللی آنی دریا لجستیک ارائه دهنده انواع خدمات حمل دریایی و کرایه کشتی، حمل و نقل کانتینری و حمل ترکیبی است برای دریافت اطلاعات بیشتر و مشاوره حمل محمولههای تجاری خود از طریق شمارههای درج شده در سایت با کارشناسان مجموعه آنی دریا لجستیک تماس حاصل فرمایید.
پایان
شما در این مطلب با تنگه های مهم جهان و دو کانال حیاتی پاناما و سوئز آشنا شدید. کانالها و تنگههای آبی، با معرفی مسیرهای حمل و نقل از طریق آب، نقش بسیار مهمی در زنجیره تامین کالا دارند. این مسیرها برای حمل و نقل بارهای سنگین و بزرگ، از جمله مواد خام، محصولات نفتی و کالاهای صنعتی، استفاده میشوند. با توجه به حجم بالای حملونقل این نوع کالاها، کانالها و تنگه های جهان میتوانند به عنوان مسیرهای اصلی یا فرعی در تامین کالاها، نقش مهمی ایفا کنند. از طرف دیگر، شرکتها و تولیدکنندگان به لطف کانالها و تنگههای آبی میتوانند به صورت مستقیم با بازارهای جهانی در ارتباط باشند و هزینههای خود را به حداقل مقدار کاهش دهند.
