آشنایی با بزرگترین کشتی باربری جهان
بیش از ۸۰ درصد تجارت جهانی از طریق دریا انجام میشود و کشتی های بزرگ جهان ستون اصلی این شبکه هستند. میان هزاران شناوری که هر روز در اقیانوسها تردد میکنند، برخی به دلیل ابعاد و ظرفیت خارقالعاده خود، مرزهای مهندسی دریایی را جابهجا کردهاند. بزرگترین کشتیهای باربری دنیا قادرند در یک سفر دهها هزار کانتینر، صدها هزار تن مواد معدنی یا میلیونها بشکه نفت خام را بین قارهها جابهجا کنند.
کشتیهای باربری براساس نوع محموله به دستههایی مانند کانتینری، فلهبر، نفتکش، حمل گاز و حمل خودرو تقسیم میشوند و هر گروه، رکورددار مخصوص به خود را دارند. در این مقاله آنی دریا لجستیک با بزرگترین کشتی باربری جهان در هر دسته آشنا میشویم؛ مشخصات فنی و ظرفیت بزرگترین کشتی باری جهان را بررسی میکنیم و نگاهی به مسیرهای تردد و چالشهای این غولهای دریایی خواهیم داشت.
معرفی بزرگترین کشتی باربری جهان
کشتیهای باربری باتوجهبه نوع محموله، در دستهبندیهای مختلفی مانند کشتیهای کانتینری، فلهبر، نفتکش، حمل گاز، رو-رو و… طراحی و ساخته میشوند. هریک از این شناورها از نظر ابعاد، ظرفیت حمل، ساختار بدنه و تجهیزات، متناسب با نوع بار و مسیرهای حمل و نقل دریایی، ماموریت متفاوتی برعهده دارند.
به همین دلیل وقتی از «بزرگترین کشتی باربری جهان» صحبت میکنیم، امکان اینکه فقط یک شناور را بهعنوان بزرگترین معرفی کنیم وجود ندارد. در ادامه بزرگترین کشتی های جهان از جمله بزرگترین کشتی کانتینری، فلهبر و نفتکش را همراه با مشخصات و ویژگیهای آنها معرفی میکنیم.
بزرگترین کشتی کانتینری جهان؛ MSC Irina
میان کشتیهای کانتینری، MSC Irina عنوان بزرگترین کشتی کانتینری جهان از نظر ظرفیت حمل کانتینر (TEU) را در اختیار دارد. این ابرکشتی در سال ۲۰۲۳ توسط شرکت کشتیسازی Yangzijiang Shipbuilding چین ساخته شد و به ناوگان شرکت MSC پیوست.
ظرفیت فوقالعاده این شناور آن را در صدر فهرست بزرگترین کشتیهای کانتینری جهان و یکی از مهمترین نمادهای نسل جدید کشتیهای کانتینری بسیار بزرگ (ULCV) قرار داده است.
MSC Irina برای حمل حجم عظیمی از کانتینرها در مسیرهای پرتردد مانند حمل دریایی از چین طراحی شده است. عرض ۶۱٫۳ متری این کشتی امکان چیدمان ۲۴ ردیف کانتینر در عرض عرشه را فراهم میکند و ظرفیت حمل آن به بیش از ۲۴ هزار کانتینر ۲۰ فوتی میرسد. امکان بهرهبرداری از این کشتی فقط در بنادر مجهز به اسکلههای عمیق، جرثقیلهای فوقسنگین و زیرساختهای پیشرفته وجود دارد.
MSC Irina از فناوریهای نوین برای افزایش بهرهوری و کاهش مصرف سوخت بهره میبرد. سیستم روانکاری با حباب هوا، پوششهای ضدخزه بدنه، ژنراتورهای بازیابی انرژی محور و طراحی بهینه دماغه کشتی، مقاومت بدنه در برابر آب را کاهش میدهد و موجب صرفهجویی در مصرف سوخت و کاهش انتشار آلایندهها میشوند.
| نام کشتی | MSC Irina |
| نوع کشتی | کشتی کانتینری (ULCV) |
| طول | ۳۹۹٫۹۹ متر |
| عرض | ۶۱٫۳ متر |
| ظرفیت حمل | ۲۴٬۳۴۶ TEU |
| سال ساخت | ۲۰۲۳ |
بزرگترین کشتی حمل فله جهان؛ کشتی Vale Brasil
در حال حاضر عنوان بزرگترین کشتی حمل فله جهان به کشتی Vale Brasil از کلاس والهمکس (Valemax یا Vale-class) تعلق دارد. این کشتی در سال ۲۰۱۱ برای شرکت معدنی واله برزیل و حمل سنگ آهن از برزیل ساخته شد. این کشتیها با حجم عظیمی که دارند حمل بار به اروپا و بازارهای آسیایی از برزیل را ساده کردهاند.
این کشتی با ظرفیت حمل بیش از ۴۰۰ هزار تن در دسته VLOC قرار میگیرد. طراحی بدنه و سامانههای پیشران به گونهای انجام شده است که مصرف سوخت و میزان انتشار آلایندهها نسبتبه نسلهای قدیمی کشتیهای فلهبر کاهش یابد. به دلیل ابعاد بسیار بزرگ Vale Brasil تعداد محدودی از بنادر عمیق جهان امکان پذیرش این شناور را دارند.
| نام کشتی | Vale Brasil |
| کلاس | Valemax (VLOC) |
| طول | ۳۶۲ متر |
| عرض | ۶۵ متر |
| ظرفیت حمل | ۴۰۲٬۳۴۷ تن |
| سال ساخت | ۲۰۱۱ |
| نوع محموله | سنگآهن و سایر مواد معدنی فله |
بزرگترین کشتی نفتکش جهان؛ Seawise Giant
در تاریخ صنعت کشتیرانی، کشتی غول پیکر سیوایز (Seawise Giant) علاوهبر در اختیار داشتن عنوان بزرگترین نفتکش جهان، بهعنوان بزرگترین کشتی خودران ساختهشده در تاریخ نیز شناخته میشود. این نفتکش از نوع کشتیهای حمل نفت خام بسیار بزرگ (ULCC) بود و در سال ۱۹۷۹ در ژاپن ساخته شد.
Seawise Giant با طول بیش از ۴۵۸ متر، ظرفیت حمل بیش از ۵۶۴ هزار تن و امکان جابهجایی حدود ۴٫۱ میلیون بشکه نفت خام به نمادی از مهندسی دریایی تبدیل شده است؛ اما ابعاد بسیار بزرگ این شناور محدودیتهایی نیز ایجاد کرد. از جمله اینکه در حالت بارگیری کامل امکان عبور از عرض کانال سوئز، کانال پاناما و حتی کانال مانش را نداشت.
این نفتکش در سال ۲۰۰۴ به یک واحد ذخیرهسازی و تخلیه شناور (FSO) تبدیل و در سال ۲۰۱۰ برای اوراق شدن به هند منتقل شد؛ اما همچنان عنوان بزرگترین نفتکش و بزرگترین کشتی خودران تاریخ را حفظ کرده است.
| نام کشتی | Seawise Giant |
| نوع کشتی | نفتکش فوقغولپیکر (ULCC) |
| طول | ۴۵۸٫۴۵ متر |
| عرض | ۶۸٫۶ متر |
| ظرفیت حمل | ۵۶۴٬۷۶۳ تن |
| ظرفیت حمل نفت | حدود ۴٫۱ میلیون بشکه نفت خام |
| سال ساخت | ۱۹۷۹ |
جدول کشتی های باربری بزرگ در جهان
رقابت میان شرکتهای بزرگ کشتیرانی برای ساخت کشتیهای کانتینری با ظرفیت بیشتر، در سالهای اخیر سرعت چشمگیری گرفته است. تا چند سال پیش عبور از مرز ۲۰ هزار TEU یک دستاورد بزرگ محسوب میشد، اما امروز چندین کشتی با ظرفیتی بیش از ۲۴ هزار TEU در خطوط اصلی تجارت دریایی فعالیت میکنند.
افزایش ظرفیت به شرکتهای کشتیرانی کمک میکند تا هزینه حمل کانتینر را کاهش داده و بهرهوری ناوگان خود را افزایش دهند. در جدول زیر بزرگترین کشتیهای کانتینری جهان براساس حداکثر ظرفیت حمل کانتینر معرفی شدهاند.
| نام کشتی | طول | عرض | حداکثر ظرفیت (TEU) | تناژ ناخالص (GT) | شرکت بهرهبردار | توضیحات |
| MSC Irina | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۳ متر | ۲۴٬۳۴۶ | ۲۳۳٬۳۲۸ | MSC (سوئیس) | بزرگترین کشتی کانتینری جهان از نظر ظرفیت حمل |
| CMA CGM Notre Dame | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۳ متر | ۲۴٬۲۱۲ | ۲۳۶٬۸۰۰ | CMA CGM (فرانسه) | بزرگترین کشتی کانتینری مجهز به سوخت LNG |
| OOCL Piraeus | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۳ متر | ۲۴٬۱۸۸ | ۲۳۵٬۳۴۱ | OOCL (هنگکنگ) | – |
| ONE Innovation | ۳۹۹٫۹۵ متر | ۶۱٫۴ متر | ۲۴٬۱۳۶ | ۲۳۵٬۳۱۱ | ONE (ژاپن) | – |
| MSC Tessa | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۵ متر | ۲۴٬۱۱۶ | ۲۳۰٬۷۵۷ | MSC (سوئیس) | – |
| Ever Alot | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۵ متر | ۲۴٬۰۰۴ | ۲۳۶٬۲۲۸ | Evergreen (تایوان) | نخستین کشتی کانتینری با ظرفیت بیش از ۲۴ هزار TEU در ناوگان اورگرین |
| Ever Ace | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۵ متر | ۲۳٬۹۹۲ | ۲۳۵٬۵۷۹ | Evergreen (تایوان) | رکورددار بزرگترین کشتی کانتینری جهان در زمان بهرهبرداری |
| HMM Algeciras | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۰ متر | ۲۳٬۹۶۴ | ۲۲۸٬۲۸۳ | HMM (کره جنوبی) | بزرگترین کشتی کانتینری جهان در سال ۲۰۲۰ |
| CMA CGM Seine | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۳ متر | ۲۳٬۸۷۶ | ۲۳۶٬۵۸۳ | CMA CGM (فرانسه) | از نسل جدید کشتیهای فوقبزرگ |
| HMM Oslo | ۳۹۹٫۹ متر | ۶۱٫۵ متر | ۲۳٬۸۲۰ | ۲۳۲٬۳۱۱ | HMM (کره جنوبی) | – |
مسیر تردد کشتی های غول پیکر
کشتیهای غولپیکر باری برای حمل بار از هند به ایران، ارسال بار دریایی به کانادا یا هر نقطه دیگری از دنیا، در مسیرهایی تردد میکنند که از نظر عمق آب، عرض کانال، ظرفیت بنادر و حجم تقاضای حملونقل، امکان پذیرش این شناورها را داشته باشند. برخلاف کشتیهای کوچکتر، این کشتیها در همه مسیرهای دریایی جهان قابل استفاده نیستند و معمولا در مهمترین کریدورهای تجارت بینالمللی فعالیت میکنند.
برای مثال پرترددترین مسیر برای کشتیهای کانتینری فوقبزرگ (ULCV)، مسیر میان بنادر چین، کره جنوبی و سنگاپور تا بنادر بزرگ اروپاست. این شناورها معمولا از تنگه مالاکا، کانال سوئز و سپس دریای مدیترانه عبور میکنند و به بنادر شمال اروپا مانند روتردام، آنتورپ و هامبورگ میرسند. بخش عمده کالاهای مصرفی، تجهیزات صنعتی و محصولات تولیدی جهان از این مسیر جابهجا میشود.
نفتکشهای فوقغولپیکر (ULCC و VLCC) معمولا نفت خام را از تنگه هرمز و سپس اقیانوس هند به کشورهای آسیایی و اروپایی انتقال میدهند. برای عبور این کشتیهای غولپیکر، اطلاع از اینکه «عمق تنگه هرمز چقدر است» اهمیت بالایی دارد.
ویژگیهای مسیر تردد کشتیهای غولپیکر
کشتیهای غولپیکر فقط در تعداد محدودی از مسیرهای استراتژیک و بنادر پیشرفته جهان فعالیت میکنند. این مسیرها باید از نظر عمق آب، زیرساخت و حجم مبادلات تجاری، توانایی پشتیبانی از بزرگترین شناورهای دنیا را داشته باشند.
- عمق بسیار زیاد آب: این کشتیها هنگام بارگیری کامل ممکن است آبخور بیش از ۱۶ تا ۲۴ متر داشته باشند؛ بنابراین فقط در آبراهها و بنادر عمیق امکان تردد دارند.
- بنادر مجهز: این شناورها برای پهلوگیری به اسکلههای عمیق، جرثقیلهای فوقسنگین، محوطههای بزرگ کانتینری و تجهیزات پیشرفته تخلیه و بارگیری نیاز دارند.
- فعالیت در خطوط پرترافیک: هزینه ساخت و بهرهبرداری این کشتیها بسیار بالاست؛ به همین دلیل فقط در مسیرهایی که حجم جابهجایی کالا بسیار زیاد باشد به کار گرفته میشوند.
چالشهای کشتیهای باربری عظیم
کشتیهای باربری غولپیکر نقش مهمی در کاهش هزینه حمل کالا و افزایش ظرفیت جابهجایی محموله دارند؛ اما بهرهبرداری از آنها چالشهایی نیز دارد. هرچه ابعاد یک کشتی بزرگتر باشد، مدیریت آن نیز پیچیدهتر میشود و به تجهیزات و شرایط ویژهتری نیاز دارد.
بسیاری از بنادر جهان عمق کافی، اسکلههای مناسب یا جرثقیلهای لازم برای پذیرش کشتیهای فوقبزرگ را ندارند. ابعاد بسیار بزرگ برخی کشتیها باعث میشود امکان عبور از همه کانالهای بینالمللی را نداشته باشند و برخی نفتکشها و کشتیهای فلهبر فوقبزرگ برای رسیدن به مقصد، مسیرهای طولانیتری را انتخاب میکنند. فعالیت این کشتیها فقط زمانی از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه است که با ظرفیت بالا یا نزدیک به ظرفیت کامل حرکت کنند. این چالشها زمان و هزینه سفر را افزایش میدهد.
