اظهارنامه گمرکی چیست؟ نکات تنظیم اظهارنامه گمرکی

وقتی صحبت از تجارت بین‌المللی می‌شود، اولین چالشی که پیش پای بازرگانان قرار می‌گیرد، عبور موفق و بی‌دردسر از مرزهای گمرکی است. در گمرک هر کالا باید «هویت» خود را معرفی کند و مسیر ورود یا خروجش شفاف شود. اظهارنامه گمرکی همان کارت شناسایی رسمی کالا است. بدون این سند، هیچ محموله‌ای اجازه عبور نخواهد داشت. به کمک اظهارنامه گمرک تجارت بین کشورها سریع‌تر، ایمن‌تر و شفاف‌تر انجام می‌شود. اگر شما هم در دنیای تجارت فعال هستید، در این بلاگ «آنی دریا» به‌طور دقیق به شما خواهیم گفت که «اظهارنامه گمرکی چیست». هم‌چنین اگر برای تنظیم نمونه اظهارنامه گمرکی نیاز به راهنمایی دارید، مطالعه این مقاله را از دست ندهید.

اظهارنامه گمرکی چیست؟

برای آشنایی با اظهارنامه گمرکی و درک اهمیت آن در بازرگانی و حمل و نقل کانتینری، اول از همه باید بدانیم که «اظهارنامه گمرکی چیست». اظهارنامه گمرکی یک سند یا پیام الکترونیکی‌ است که توسط صاحب کالا یا نماینده‌اش به گمرک تسلیم می‌شود. این اظهارنامه فهرست و شرح دقیق کالاهای آماده برای واردات یا صادرات را نشان می‌دهد. اظهارنامه گمرک معمولا هنگام ورود یا خروج، در مرز هر کشور ارائه می‌شود.

هدف از ارائه اظهار گمرکی چیست؟

از طریق اظهارنامه گمرکی، مقامات گمرک کنترل می‌کنند که چه نوع کالاها یا اقلامی از طریق انواع روش‌های حمل‌ونقل مانند، حمل زمینی، هوایی یا حمل دریایی کالا وارد یا صادر می‌شوند. این کنترل معمولا دو هدف اصلی دارد:

• برای واردات: از کشور در برابر کالاهای مضر یا خطرناک برای اقتصاد و محیط زیست محافظت می‌کند.
• برای صادرات: انجام اقدامات نظارتی و اجرای مقرراتی که صادرات برخی کالاها را محدود می‌کند.

صاحبان کالا یا نمایندگانی که کالاهای وارداتی یا صادراتی خود را به‌درستی اظهار نکنند، ممکن است با جریمه یا ضبط کالا مواجه شوند.

اظهار گمرکی باید چه زمانی و توسط چه کسی تسلیم شود؟

تقریبا هر حرکت برون‌مرزی کالا (واردات، صادرات، ترانزیت)، مستلزم اظهار به گمرک است. زمان ارائه اظهارنامه برای انواع محموله‌ها برای اینکه گمرک قادر به اعمال نظارت لازم باشد به شرح زیر است:

1. اظهارنامه محموله‌های وارداتی: پیش از ترخیص کالا یا به محض ورود به قلمرو گمرکی
2. اظهارنامه محموله‌های صادراتی: قبل از خروج کالا از مرز یا انبار گمرکی
3. اظهارنامه محموله‌های ترانزیت یا ورود موقت: پیش از عبور کالا از کشور واسطه یا قبل از استفاده موقت

صاحب کالا یا نماینده مجاز (کارگزار/ترخیص‌کار) مسئول صحت داده‌ها و تسلیم به‌موقع اظهارنامه گمرکی هستند. در برخی موارد، به‌ویژه در حمل‌ونقل پستی یا حمل هوایی بین‌المللی، شرکت حمل و نقل بین المللی می‌تواند اظهارنامه‌های ساده مانند CN22/CN23 را به نیابت از فرستنده ارائه دهد.

انواع اظهارنامه گمرکی

بسته‌به نوع محموله، مقصد و رویه گمرکی، اظهارنامه‌ها شکل‌های متفاوتی دارند. با‌توجه‌به تنوع اظهارنامه‌ها، قبل از ارسال هر محموله، مهم است که نوع صحیح اظهارنامه را بر‌اساس مقصد، رویه گمرکی و نوع کالا انتخاب کنید. در ادامه با مهم‌ترین انواع اظهارنامه‌های گمرکی آشنا می‌شویم.

اظهارنامه واردات

اظهارنامه واردات برای کالاهایی وارد شده به کشور مانند حمل بار از چین به ایران استفاده می‌شود. هدف از ارائه آن، ترخیص کالا برای مصرف داخلی است. اطلاعاتی که معمولا در این اظهارنامه ثبت می‌شود شامل شرح کالا، کد تعرفه HS، ارزش گمرکی، وزن و کشور مبدا است.

اظهارنامه گمرکی صادرات

اظهارنامه صادرات برای کالاهایی به کار می‌رود که از کشور صادر می‌شوند. گمرک با بررسی این اظهارنامه، اطمینان پیدا می‌کند که کالاها مطابق قوانین صادراتی و محدودیت‌های کشور صادر می‌شوند و حقوق قانونی و مقررات نظارتی رعایت شده است.

اظهارنامه ترانزیت

اگر کالایی از طریق خاک یک کشور به کشور دیگری ارسال شود، ارائه اظهارنامه ترانزیت ضروری است. این اظهارنامه تضمین می‌کند که کالا بدون تخلف یا تغییر مسیر، از کشور واسطه عبور می‌کند. گمرک معمولا این نوع محموله‌ها را با استفاده از ضمانت یا وثیقه مالی تحت کنترل قرار می‌دهد. در این میان، اجرای سیستم‌های بین‌المللی مانند کنوانسیون تیر نقش مهمی در ساده‌سازی و تسریع فرآیند ترانزیت دارد؛ زیرا این کنوانسیون با ایجاد چارچوبی مشترک میان کشورها، امکان عبور کالا از مرزهای متعدد را با حداقل تشریفات گمرکی و بیشترین اطمینان فراهم می‌سازد.

اظهارنامه ورود موقت

اظهارنامه ورود موقت در مواقعی موردنیاز است که کالاهایی مانند ماشین‌آلات نمایشگاهی، نمونه‌های تجاری یا کالاهای مورد استفاده پروژه‌ها، به‌صورت موقت وارد کشور می‌شوند. این نوع اظهارنامه به گمرک اجازه می‌دهد تا مدت زمان مشخصی برای استفاده کالا تعیین کند و نماینده کالا از پرداخت کامل حقوق ورودی معاف شود.

اظهارنامه انبار گمرکی

کالاهایی که به انبار گمرکی منتقل می‌شوند و هنوز ترخیص کالا از گمرک برای مصرف داخلی آن‌ها انجام نشده است، با اظهارنامه انبار گمرکی به ثبت می‌رسند. با ارائه این اظهارنامه، به بازرگانان اجازه داشته می‌شود که بدون نیاز به پرداخت فوری حقوق و عوارض گمرکی، کالا را در کشور مقصد نگه دارند.

اظهارنامه پردازش داخلی یا صادرات مجدد

اظهارنامه پردازش داخلی یا صادرات مجدد برای کالاهایی که به کشور وارد می‌شوند تا تحت فرآیند تولید یا بسته‌بندی قرار گیرند و دوباره صادر شوند، به کار می‌رود. استفاده از این رویه باعث می‌شود که حقوق و عوارض واردات اولیه کاهش یابد یا بازرگانان از پرداخت عوارض و ارزش گمرکی معاف شوند. مطالعه مقاله «ارزش گمرکی چیست» به شما کمک می‌کند که درک کامل‌تری از این مفهوم داشته باشید.

اظهارنامه گمرکی ارز

طبق مقررات ارزی و گمرکی کشورها، اظهارنامه گمرکی خروج ارز هنگام ورود یا خروج از مرز باید توسط مسافر یا تاجر تکمیل و به مقامات گمرکی ارائه شود. در این سند میزان ارز نقد، چک، طلا یا سایر ابزارهای پرداختی همراه او اعلام می‌شود.

بخش های مختلف اظهارنامه گمرکی

برای اینکه با یک نمونه اظهارنامه گمرکی آشنا شوید، به بررسی بخش‌های مختلف آن می‌پردازیم:

• مشخصات ذینفعان اظهارنامه
• اطلاعات کشور طرفین
• اطلاعات ارز و نوع پرداخت
• اطلاعات بسته‌بندی و شرح کالا
• اطلاعات مربوط به کالا
• اطلاعات تکمیلی و گواهی‌ها و مجوزها
• محاسبه حقوق و عوارض گمرکی

مراحل تنظیم و نحوه تکمیل اظهارنامه گمرکی

اظهارنامه گمرکی، سندی حیاتی برای ورود، خروج یا ترانزیت کالا است. تکمیل صحیح این سند نقش مهمی در سرعت ترخیص، کاهش ریسک جریمه و اطمینان از رعایت قوانین بین‌المللی دارد. مراحل تنظیم و تکمیل اظهارنامه گمرکی به شرح زیر است:

ترخیص کالا فقط پس از دریافت بیجک گمرکی امکان‌پذیر است. اگر گمرک تصمیم بگیرد کنترل گمرکی انجام ندهد یا بررسی‌ها کامل شود، ترخیص صادر می‌شود.

نکات مهم تنظیم اظهارنامه گمرکی

فرم و محتوای اظهارنامه‌های گمرکی باید با قانون جامع گمرکی مطابقت داشته باشد. در تنظیم همه اظهارنامه‌های گمرکی باید موارد زیر رعایت شود:

1. استفاده از سند اداری یکپارچه: این قالب برای هماهنگ‌سازی و استانداردسازی داده‌های گمرکی به‌کار می‌رود.
2. ارائه دقیق و کامل اطلاعات: بسته‌به نوع اظهارنامه، اطلاعات مورد‌نیاز باید به‌طور کامل درج شود.
3. ثبت در قالب الکترونیکی: اظهارنامه باید از طریق سیستم‌های مربوطه به‌صورت کامپیوتری ثبت شود.
4. ارئه اسناد: اسناد همراه کالا باید در اختیار اظهاردهنده قرار گیرد و در صورت درخواست، برای اداره گمرک قابل ارائه باشد تا بتوانند ماهیت، ارزش و حتی کشور مبدا کالاها را بررسی و کنترل کنند.

نحوه محاسبات اظهارنامه گمرکی

محاسبه مقادیر و مبالغ درج‌شده در اظهارنامه گمرکی بر‌اساس قوانین تعرفه‌ای و مقررات واردات و صادرات هر کشور انجام می‌شود. مهم‌ترین بخش محاسبه اظهارنامه گمرکی: ارزش گمرکی کالا است که معمولا بر‌اساس روش CIF تعیین می‌شود.

روش CIF: قیمت کالا + هزینه بیمه + هزینه حمل تا بندر یا مرز مقصد

ارزش گمرکی باید واقعی، قابل اثبات و منطبق با فاکتور تجاری باشد. پس از تعیین ارزش گمرکی، کد تعرفه کالا (HS Code) براساس سیستم هماهنگ‌شده توصیف و کدگذاری کالا مشخص می‌شود؛ سپس نرخ حقوق ورودی، مالیات بر ارزش افزوده، عوارض خاص و سایر هزینه‌ها بر همین اساس محاسبه خواهد شد.

شفافیت و سهولت حمل‌ونقل بین‌المللی با ارائه اظهارنامه گمرکی

در این مقاله به این سوال مهم پاسخ دادیم که «اظهار گمرکی چیست» و با مراحل تنظیم و ارائه این سند مهم اظهار گمرکی آشنا شدیم. استعلام اظهارنامه گمرکی در تجارت بین‌المللی و در صنایع مختلف برای اطمینان از حمل‌و‌نقل روان استفاده می‌شود. درک تعریف، هدف و شناخت آنچه برای پر کردن صحیح اظهارنامه اجمالی گمرکی لازم است، کمک می‌کند تا کالاها سریع‌تر پردازش شده و از هرگونه تاخیر غیرضروری جلوگیری شود. به کمک شرکت حمل‌ونقل بین‌المللی آنی دریا می‌توانید اظهارنامه را سریع و ساده تکمیل کرده و به مقامات گمرکی ارائه دهید. برای مدیریت صحیح محموله‌های وارداتی و صادراتیتان با کارشناسان ما در تماس باشید.